Yapay Zekâ Çağında Üniversiteler: Çin Doğru Soruyu mu Soruyor?

Geçtiğimiz günlerde dikkat çekici bir haber okudum. (https://www.independent.co.uk/tech/china-ai-university-arts-degree-b2995940.html)

Çin'deki üniversiteler son dört yıl içinde yaklaşık 12.200 lisans programını kapatmış veya askıya almış durumda. Aynı dönemde ise 10.200 yeni program açılmış. Kapatılan bölümlerin büyük bölümü sanat, beşeri bilimler, yabancı diller ve yönetim alanlarından oluşurken; yeni açılan programların önemli kısmı yapay zekâ, robotik ve ileri teknoloji odaklı alanlarda yoğunlaşıyor.

İlk bakışta bu karar oldukça mantıklı görünüyor.

Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri, geleceğin teknolojilerine yatırım yapıyor ve insan kaynağını buna göre şekillendiriyor.

Peki gerçekten mesele bu kadar basit mi?

Aslında Değişen Şey Bölümler Değil, Ekonomik Öncelikler...

Çin'in yaptığı yalnızca eğitim reformu değil.

Bu karar, ülkenin ekonomik ve endüstriyel stratejisinin üniversitelere yansıması.

Bugün yapay zekâ, robotik, yarı iletken teknolojileri ve ileri üretim sistemleri Çin'in küresel rekabet stratejisinin merkezinde yer alıyor. Üniversiteler de bu hedeflere uygun insan kaynağı üretmek üzere yeniden tasarlanıyor.

Buradaki temel soru şu:

"Öğrencilere ne öğretmeliyiz?" değil.

"On yıl sonra ihtiyaç duyacağımız yetkinlikler neler olacak?" sorusu.

Bu açıdan bakıldığında Çin'in hamlesi oldukça rasyonel görünüyor.

Ancak Tehlikeli Bir Varsayım Var

Bazı üniversiteler kapatılan bölümleri "eskimiş" veya "işlevini yitirmiş" olarak tanımlıyor.

Bence asıl tartışılması gereken konu burada başlıyor.

Yapay zekâ birçok işi dönüştürüyor.

Fakat yaratıcılığı, eleştirel düşünceyi, problem çözme becerisini, iletişimi ve liderliği ortadan kaldırmıyor.

Aksine bu yetkinlikleri daha değerli hale getiriyor.

Bugün ChatGPT bir rapor yazabiliyor.

Bir tasarım aracı birkaç saniyede görsel üretebiliyor.

Kod üretim araçları dakikalar içinde uygulama geliştirebiliyor.

Ancak hangi problemin çözülmesi gerektiğine, hangi kararın verilmesi gerektiğine ve hangi stratejinin doğru olduğuna hâlâ insanlar karar veriyor.

Üretim Sektöründe Bunu Her Gün Görüyoruz

Son yıllarda üretim şirketlerinde yürüttüğümüz dijital dönüşüm projelerinde bunu çok net gözlemliyorum.

MES sistemleri kuruluyor.

ERP süreçleri dijitalleşiyor.

Veri gölleri oluşturuluyor.

Yapay zekâ destekli analitik çözümler devreye alınıyor.

Ancak projelerin başarısını belirleyen unsur teknoloji değil.

İnsanlar.

Çünkü teknolojiyi süreçlere adapte eden, değişimi yöneten ve organizasyonu dönüştüren yine insanlar oluyor.

En başarılı çalışan profilleri artık sadece teknik uzmanlardan oluşmuyor.

Üretimi bilen ve veriyi yorumlayabilen mühendisler.

İş süreçlerini anlayan veri analistleri.

Yapay zekâyı kullanabilen satış ekipleri.

Dijital teknolojileri anlayan yöneticiler.

Geleceğin ihtiyacı tam olarak bu hibrit yetkinlikler olacak.

Asıl Soru: Yapay Zekâ mı, İnsan mı?

Bence bu yanlış soru.

Doğru soru şu:

"İnsan ve yapay zekâ birlikte nasıl daha güçlü hale gelir?"

Önümüzdeki yıllarda başarılı olacak çalışanlar ne yalnızca yazılım geliştiriciler olacak ne de yalnızca geleneksel uzmanlar.

Kazananlar;

• Yapay zekâyı etkin kullanan,

• Veriyle karar verebilen,

• Süreçleri anlayan,

• Yaratıcı düşünebilen,

• İnsanları etkileyebilen profesyoneller olacak.

Çin bugün eğitim sistemini yapay zekâ ekseninde yeniden şekillendiriyor.

Dünya da büyük ölçüde aynı yöne ilerliyor.

Ancak unutulmaması gereken bir gerçek var:

Yapay zekâ teknik işleri otomatikleştiriyor.

İnsanı değerli yapan özellikleri değil.

Geleceğin üniversiteleri teknoloji ile insan becerilerini karşı karşıya koyan değil, onları bir araya getiren kurumlar olmak zorunda.

Asıl rekabet avantajı da burada ortaya çıkacak.